Winsten van multinationals en valuta-effecten

Hoe omrekenings- en transactie-effecten wisselkoersbewegingen in de gerapporteerde winst van multinationals brengen — en hoe SurgeFlow vier markten naar USD normaliseert voor een eerlijke vergelijking tussen markten.

Categorie: Fundamentele analyse

Waarom wisselkoersen in winstcijfers zitten

Een onderneming die in veel landen verkoopt, behaalt winst in veel valuta's, maar kan slechts één jaarrekening publiceren, in één valuta. Elk kwartaal moeten resultaten die in euro's, yen of roepies zijn behaald worden omgerekend — „vertaald” — naar de valuta waarin de onderneming rapporteert. Door die omrekening is de gerapporteerde winst van een multinational een mengsel van twee dingen: hoe de onderliggende bedrijfsactiviteiten werkelijk hebben gepresteerd, en wat de wisselkoersen in die periode deden. Twee ondernemingen met identieke operationele resultaten kunnen een verschillende winstgroei rapporteren, simpelweg omdat hun rapportagevaluta's zich verschillend hebben ontwikkeld. Voor iedereen die ondernemingen over landsgrenzen heen vergelijkt — en dat is precies wat een screen over meerdere markten doet — is dit van belang. Een rendement of groeicijfer dat uit gerapporteerde cijfers is berekend, bevat ongemerkt valuta-effecten, en een aandeel dat in de ene markt statistisch goedkoop oogt, kan dat deels doen vanwege de stand van de wisselkoers op balansdatum. De mechaniek begrijpen is de eerste stap om er niet door misleid te worden.

De mechaniek: functionele valuta, omrekening en transacties

Verslaggevingsstandaarden maken onderscheid tussen de functionele valuta — de valuta van de economische omgeving waarin een dochteronderneming daadwerkelijk opereert en kasstromen genereert — en de rapportagevaluta (presentatievaluta) waarin de moedermaatschappij haar jaarrekening publiceert. Wanneer die verschillen, worden de resultaten omgerekend. Volgens de gangbare slotkoersmethode (current-rate approach) worden posten in de winst-en-verliesrekening omgerekend tegen ongeveer de gemiddelde wisselkoers over de periode, terwijl activa en passiva op de balans de slotkoers op rapportagedatum gebruiken; het verschil komt in het eigen vermogen terecht als cumulatieve omrekeningsreserve (cumulative translation adjustment) in plaats van in het resultaat. Eenvoudig gezegd: E_reported = E_functional * S_avg, waarbij E_functional de winst is gemeten in de functionele valuta van de dochteronderneming en S_avg de gemiddelde koers uitgedrukt in eenheden rapportagevaluta per eenheid functionele valuta. Hieruit volgt een bruikbare benadering: g_reported ≈ g_functional + g_fx, wat betekent dat de gerapporteerde winstgroei ongeveer gelijk is aan de groei in lokale valuta plus de procentuele verandering van de wisselkoers. Wanneer de thuisvaluta van de moedermaatschappij sterker wordt, daalt S_avg en krimpt de omgerekende buitenlandse winst, ook als de lokale activiteiten onveranderd zijn. Dit is omrekeningsrisico (translation exposure) — er wisselt geen geld van eigenaar. Transactierisico (transaction exposure) is iets anders: wanneer een onderneming een verkoop of inkoop in vreemde valuta boekt en later afrekent, is de winst of het verlies echt geld, ongeveer V * (S_settle − S_book), waarbij V het bedrag in vreemde valuta is en de twee S-termen de wisselkoersen bij afrekening en bij boeking. Beide effecten komen terecht in wat een screen uiteindelijk als „winst” leest.

Hoe SurgeFlow dit toepast

SurgeFlow volgt vier aandelenmarkten, die elk in hun eigen valuta noteren en rapporteren. Omdat een marktkapitalisatie of omzet in yen niet te rangschikken is tegenover een cijfer in roepies, normaliseert de site marktkapitalisaties en dagelijkse omzet naar Amerikaanse dollars vóór elke vergelijking tussen markten, met een gedocumenteerde behandeling van wisselkoersen. Eenheidsconventies worden expliciet behandeld in plaats van verondersteld: Britse aandelen bijvoorbeeld noteren doorgaans in pence, terwijl de jaarrekening in ponden is opgesteld, en dat verschil van een factor honderd wordt als volwaardige regel behandeld in plaats van aan het toeval overgelaten — de eigen operationele geschiedenis van SurgeFlow omvat het opsporen van inconsistenties tussen pence en ponden, juist omdat dit soort mismatch onzichtbaar blijft tot u ernaar zoekt. Ratiovelden zoals het winstrendement (earnings yield) worden binnen elke markt in lokale valuta berekend, waar teller en noemer dezelfde eenheid hebben en de valuta tegen elkaar wegvalt; vergelijkingen van omvang en liquiditeit tussen markten gebruiken de naar USD genormaliseerde cijfers. Eerlijke afbakening: SurgeFlow normaliseert koersen, marktkapitalisaties en omzet voor vergelijkbaarheid. De site herrekent geen jaarrekeningen van ondernemingen, berekent geen winst tegen constante wisselkoersen en modelleert de valutaafdekking van individuele ondernemingen niet. De winstcijfers op /fundamentals weerspiegelen wat ondernemingen hebben gedeponeerd, in de valuta waarin ze dat deden — omrekeningseffecten inbegrepen.

Welke SurgeFlow-gegevens hiervoor worden gebruikt

De lagen voor fundamentele analyse en screening putten uit bronnen per markt met verschillende rapportagevaluta's en conventies. Fundamentele gegevens en koersen voor de VS komen via FMP; China en Hongkong via Tushare; en Japan via J-Quants, met context uit deponeringen via EDINET. De jaarrekeningen van elke markt komen binnen in de lokale rapportagevaluta — dollars, renminbi, yen, Hongkongse dollars — en koersen per aandeel volgen de lokale notatieconventies. De wisselkoersen voor de normalisatie naar USD worden toegepast op de laag van koersen en marktkapitalisatie. Een praktisch voorbehoud dat duidelijk gezegd moet worden: de dekking van bronnen verschilt per markt, deponeringskalenders verschillen, en een jaarrekening die de onderneming zelf in het Engels samenvat (zoals veel Japanse ondernemingen doen) is nog steeds in de lokale valuta uitgedrukt — niets in de pipeline rekent de onderliggende financiële cijfers om.

Het verslag van een multinational lezen met wisselkoersen in gedachten

Enkele gewoonten helpen om de onderneming van de valuta te scheiden. Ten eerste: controleer of de onderneming naast de gerapporteerde groei ook groei tegen constante wisselkoersen of organische groei vermeldt; het verschil tussen beide is ongeveer de hierboven genoemde g_fx-term. Ten tweede: let op welke koers op welke post van toepassing is: resultaatposten dragen de gemiddelde koers over de periode en balansposten de slotkoers, zodat een scherpe valutabeweging laat in een kwartaal de boekwaarde en omrekeningsverschillen sterker kan verschuiven dan de winst. Ten derde: maak onderscheid tussen afdekbare en structurele blootstelling — ondernemingen dekken het transactierisico van geboekte vorderingen routinematig af, maar het omrekeningsrisico van de doorlopende winst van een buitenlandse dochter wordt zelden afgedekt, en economische blootstelling (concurrentiepositie die verandert met de reële wisselkoers) is met termijncontracten helemaal niet weg te nemen. Onthoud ten slotte de richting: wanneer de rapportagevaluta van een onderneming sterker wordt, levert elke eenheid buitenlandse winst minder eenheden rapportagevaluta op, zodat de omgerekende buitenlandse winst daalt, ook als de lokale activiteiten stabiel zijn. Academisch onderzoek wijst erop dat de gemeten wisselkoersblootstelling van individuele aandelen ruisgevoelig is en vaak zwakker dan de intuïtie doet vermoeden — nog een reden om door valuta gedreven winstschommelingen te behandelen als iets om te identificeren en te meten, en niet als een zelfstandig signaal.

Zelf verkennen

U kunt dezelfde genormaliseerde gegevens bekijken die de site gebruikt. Een gratis bèta-API-sleutel is beschikbaar op /account en biedt tot 2,000 verzoeken per dag; de volledige lijst met endpoints is gedocumenteerd in de OpenAPI-specificatie op /api/public/openapi.json. Een goede eerste oefening: vergelijk binnen de vier gevolgde markten de valuta waarin de winst van een onderneming wordt gerapporteerd met de valuta waarin haar marktkapitalisatie noteert, en kijk waar de normalisatie naar USD ingrijpt. Alles hier is onderzoeksdata voor verkenning en studie — SurgeFlow geeft geen beleggingsadvies of aanbevelingen.

Bronnen en verdere literatuur

Primaire, academische en SurgeFlow-gegevensbronnen voor de bovenstaande beweringen: - Adler, M. and Dumas, B. (1984), "Exposure to Currency Risk: Definition and Measurement", Financial Management 13(2). - Jorion, P. (1990), "The Exchange-Rate Exposure of U.S. Multinationals", Journal of Business 63(3). - Bartov, E. and Bodnar, G. M. (1994), "Firm Valuation, Earnings Expectations, and the Exchange-Rate Exposure Effect", Journal of Finance 49(5). - Dominguez, K. M. E. and Tesar, L. L. (2006), "Exchange Rate Exposure", Journal of International Economics 68(1). - IASB, IAS 21, "The Effects of Changes in Foreign Exchange Rates" — functionele versus presentatievaluta en de omrekeningsmethode. - FASB, ASC 830, "Foreign Currency Matters" — behandeling van omrekening en herwaardering onder US GAAP. - SurgeFlow-routes: /fundamentals (jaarrekeningen per markt zoals gedeponeerd), /research/fx-irp-ppp-and-triangular-gaps (gerelateerde notitie over wisselkoerspariteitsvoorwaarden), /api/public/openapi.json (API-referentie), /account (gratis bèta-API-sleutel).